Home Actueel Nieuws uit ons netwerk Gaat dit bedrijf uit Enschede de ic’s in Nederland verlossen?

21 maart 2020

Gaat dit bedrijf uit Enschede de ic’s in Nederland verlossen?

‘Vijfhonderd beademingsapparaten moet lukken’

De intensivecareafdelingen in Nederland snakken naar beademingsapparaten. Hoe meer apparaten, hoe meer zieke coronapatiënten er opgenomen kunnen worden. De hoop is gevestigd op een bedrijf in Enschede.

Een zwart kunststof kastje van misschien 15 centimeter breed waaruit rode, gele en oranje slangetjes steken en dat het hart vormt van de beademingsapparaten die nu zo hard nodig zijn in Nederlandse ziekenhuizen: het ligt gewoon op een werkblad in de fonkelnieuwe fabriek van Demcon in Enschede. Directeur Dennis Schipper (55) staat er in grijs colbert en wit overhemd naast. Hij heeft op woensdagmiddag om half drie minister voor Volksgezondheid Hugo de Jonge aan de telefoon gehad. Hoelang het zou duren voordat Schipper vijfhonderd van deze kastjes naar functionele beademingsapparaten kan ombouwen, vroeg de minister. ‘Twee maanden’, had Schipper geantwoord. ‘Dat is te lang’, had de minister gereageerd.

Toen was Schipper gaan rekenen. Had hij de ingenieurs in het Brabantse Best gevraagd nog eens naar de software en behuizing te kijken en kwam toen uit op de helft van de tijd. Schipper: ‘Om half elf in de avond heb ik hem ge-sms’t dat we binnen vier weken het eerste beademingsapparaat kunnen leveren.’ Schipper zat toen middenin een voor hem hectisch week en zag de aanvragen per dag toenemen.

De oorsprong

Dat zit zo: het Twentse hightechbedrijf maakt allerlei specialistische apparatuur. Voor de ruimtevaart, voor de zware industrie, bemande systemen en onbemande. Zo’n tien jaar geleden stapte het bedrijf ook in de medische apparatuur toen het Duitse Dräger een fabriek in Best liet sluiten en het snel groeiende Demcon uit wilde breiden. En zo’n vijf jaar geleden begon Demcon ook zelf medische apparatuur te produceren in een hal in Enschede. Nu is ‘medisch’ verantwoordelijk voor 30 procent van de ruim 80 miljoen euro omzet per jaar van het bedrijf.

Demcon levert alleen de kernmodule, het hart dus, van de beademingsapparaten die elders ter wereld – Duitsland, Zweden, Japan – wordt voorzien van de verdere behuizing. Een zeer specialistisch product. Kosten: 3.000 euro per module. Schipper met Twents accent: ‘Je kunt niet zomaar lucht in een persoon brengen. Daar komt heel wat bij kijken.’ Een motor bijvoorbeeld die op maximaal 90 duizend toeren draait, een mini-propeller die de omringende lucht aanzuigt die vervolgens wordt samengeperst in de module. Dat apparaatje ligt hier op een werkblad. Want toen de coronacrisis uitbrak, begonnen over de hele wereld klanten naar Enschede te bellen of ze ook meer kunnen krijgen. Schipper: ‘Normaal maken we er drie- tot vierduizend per jaar. Nu kunnen we er met gemak tienduizend leveren.’ En ook de Nederlandse overheid begon al snel interesse te krijgen in de apparaten van Demcon.

Dinsdag 17 maart 2020

Dennis Schipper zit in de auto. Je zou denken dat de directeur van een bedrijf met levensreddende apparaten waar ineens een enorme vraag naar is constant in gesprek is. Schipper: ‘Nee, het is qua afspraken rustiger dan normaal. Vergaderingen gaan niet door, ik heb wel even tijd voor een telefoongesprek.’ Naast klanten uit onder meer Japan en Duitsland heeft het Erasmus Medisch Centrum deze dinsdag contact gezocht. ‘De concrete vraag is of we ook zelf het hele beademingsapparaat kunnen maken.’ Een dilemma: laat je Nederlandse klanten voor buitenlandse gaan?

Er is een tekort in Nederland. De cijfers zijn inmiddels landelijk nieuws: 1.150 ic-bedden in Nederland. Dat zal te weinig zijn als het aantal coronapatiënten blijft toenemen. Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, is daarom vanaf begin maart aan het inventariseren hoe de capaciteit omhoog kan. Patiënten spreiden is een idee. Ziekenhuizen anders inrichten om zo meer ic-capaciteit te creëren ook. Maar dan zijn wel beademingsapparaten nodig. Defensie heeft er nog een stuk of veertig liggen. Blijft een tekort van enkele honderden. Waar haal je die zo snel vandaan? Schipper: ‘Ik denk zelfs dat het om zeker duizend zal gaan, ze onderschatten het.’ Kiezen tussen eigen land en buitenland vindt hij vervelend. Hij werkt met buitenlandse klanten die hij al jaren goed kent. Duitsland is bovendien om de hoek, de contacten zijn uitstekend. ‘Ik ben er niet van om meteen ‘eigen land eerst’ te roepen zoals in de Verenigde Staten nu klinkt. Maar ja, als we moeten kiezen, dan hebben we toch de neiging om als eerste dichtbij te gaan leveren.’

En nu, deze dinsdag, dus de vraag van het Erasmus MC. Kan Demcon in plaats van de kernmodule niet zelf een geheel beademingsapparaat bouwen? Schipper: ‘We hebben de kennis. We weten hoe het apparaat aangestuurd wordt. De vraag is of we de benodigde spullen – zoals slangen – snel kunnen krijgen. Ik denk aan acht weken.’ Want er komt nog wel wat bij kijken voor zo’n kernmodule een mobiel functioneel beademingsapparaat is dat in ziekenhuizen maar ook in helikopters en ambulances bruikbaar is. Baby’s en kinderen krijgen bijvoorbeeld een andere hoeveelheid lucht dan volwassenen. De behuizing moet tip-top zijn, artsen moeten er soepel mee kunnen werken, de software moet aan medische normen voldoen. Schipper: ‘We gaan proberen een vereenvoudigd model te maken, alleen geschikt voor ouderen. Die hebben de apparaten nu het hardst nodig.’

Woensdag 18 maart 2020

De productie gaat omhoog. Om aan de toenemende vraag te voldoen, heeft Demcon alvast een tweede lijn geopend om meer kernmodules te maken. ‘En we denken al aan een derde lijn.’ Honderd per week, dat is een kleine vijfduizend per jaar. Het goede nieuws: de leverancier van de motor van het apparaat, Allied Motion uit Dordrecht, heeft toegezegd sneller te kunnen leveren. Schipper, nu vanuit zijn kantoor pal naast het stadion van FC Twente: ‘En collegabedrijven uit de regio bellen om te helpen met de productie. Mooi om te zien: iedereen wil elkaar helpen.’

De ic-capaciteit blijft een zorg. In de middag is er een hoorzitting in de Tweede Kamer. Ook daar zal weer klinken dat er zeker vijfhonderd beademingsapparaten nodig zijn. Apparaten die er niet zijn en ook niet snel kunnen zijn. Schipper is na het verzoek van het Erasmus MC in Rotterdam gaan inventariseren. Wat is er mogelijk? Een eenvoudig beademingsapparaat kan hij redelijk snel maken. ‘We hebben al wat op papier staan.’ Hij denkt alleen dat het beter is als de Nederlandse overheid dit gaat coördineren. In één keer een grote order plaatst. Voor de duidelijkheid en aansturing. Straks heeft elk ziekenhuis vier of vijf extra apparaten nodig. ‘We gaan een voorstel indienen bij de regering.’ Waar? ‘Dat weet ik nog niet, ik ben daar niet zo bekend.’

Na de hoorzitting volgt het contact met minister Hugo de Jonge. Ook hij vraagt om de vijfhonderd apparaten, zo snel mogelijk. Als zijn collegaminister Bruno Bruins in de Kamer door oververmoeidheid onderuit gaat, is Schipper met zijn team aan het rekenen en testen. ‘Wij zijn ingenieurs, geen artsen. Wij kunnen het apparaat wel bedienen, maar uiteindelijk moeten de artsen ermee kunnen werken.’ De software voor de aansturing doet het. En een paar uur later kan hij De Jonge sms’en dat hij de eerste apparaten wel binnen een maand kan leveren. ‘Fantastisch, dat helpt echt’, stuurt de minister terug.

Donderdag 19 maart 2020

Dennis Schipper loopt kalm door de productiehal die eigenlijk pas in juni officieel wordt geopend. Het ruikt er naar verf, buiten ligt het gele zand op de stenen in plaats van ertussen. Met rood-witte linten is de productielijn afgeschermd. Een officiële orderbevestiging van het ministerie is er nog niet. Schipper ziet een gemist gesprek van de assistent van de minister. Hij duikt met de telefoon aan zijn oor achter een werktafel. ‘Niet het ministerie maar mijn zus’, legt hij later uit. ‘Mijn moeder ligt in een verpleeghuis en we kunnen niet op bezoek. Ze is wat verward.’ De zus van Schipper is daarom stiekem naar het verpleeghuis gegaan om even contact te maken. ‘Het gaat goed.’

Voor hem staat een medewerker met de zwarte module in de hand. Hier is de tweede productielijn: een U-vormige ruimte met werktafels die nu verder uit elkaar staan om besmettingsgevaar tegen te gaan en waar de modules met klikken en schroeven in elkaar gezet worden. Precisiewerk, veel met de handen. Per apparaatje gaat het om enkele uren. Een automatische schroefmachine. Klepjes om de luchttoevoer te reguleren. De orderbevestiging mag dan wachten, de productie is vast opgeschroefd. Daarna wordt de module achter glas getest. Schipper: ‘Geven we ’m even flink op z’n donder.’ Na die paar uur op maximaal vermogen volgt de eindtest. Alle informatie van het apparaat wordt digitaal opgeslagen. Volgt een eigen serienummer en dan is de kernmodule af.

Minister Bruins maakt halverwege de middag bekend af te treden, vicepremier Hugo de Jonge neemt zijn taken over en is de nieuwe coronaminister. Bij Demcon wachten ze op de bevestiging van het ministerie . Het voorstel voor het zelfgebouwde apparaat is de deur uit. Schipper: ‘We zijn al begonnen en ik verwacht dat ze de beademingsapparaten snel nodig hebben. Maar normaal is de overheid niet zo snel.’ Gommers, de man van de intensivecarevereniging, kent de reputatie van Demcon en de ingenieurs die in Best werken. ‘Dat kan ons misschien helpen.’

Vrijdag 20 maart 2020

Nog steeds geen bevestiging van het ministerie. De offerte en documenten zijn gemaild. Gommers van de ic-vereniging zegt tegen RTL Nieuws dat het aantal ic-bedden omhoog kan. Extra beademingsapparatuur is volgens hem besteld en de levering ‘in gang gezet’. Gommers: ‘Natuurlijk zit daar levertijd op, maar ik hoef niet morgen duizend apparaten te hebben. Daar is nog tijd voor.’ Geen paniek, volgens hem. ‘Ons zorgsysteem is er klaar voor.’ In Enschede wacht Schipper op de goedkeuring van de offerte. Nuchter: ‘Het is natuurlijk geen mooie situatie. Maar het is wel mooi als we iets kunnen doen.’ Met wat geluk, zegt hij, zal over drie weken het eerste apparaat klaar zijn. En daarna 50 per week.
 


Terug naar het overzicht

Auteur:
Huib Modderkolk
De Volkskrant

Publicatie over partner(s):


Tags

Health Valley Partners