Soms begint zorginnovatie niet met een ingewikkelde technologie, maar met een eenvoudige observatie op de werkvloer: kan dit niet slimmer?
Bij Roessingh, Centrum voor Revalidatie ontstond die vraag rond het douchen van patiënten op de dwarslaesieafdeling. Voor sommige patiënten vraagt een douchebeurt meerdere transfers en de inzet van drie verpleegkundigen. Dat is belastend voor de patiënten zelf, maar ook voor medewerkers.
Een verpleegkundige zag elders de Linaus SYREN® Shower (beddouche) en herkende direct de mogelijkheden voor de eigen praktijk. Wat volgde laat goed zien hoe Roessingh innovaties van idee naar dagelijkse zorg brengt. Er wordt niet alleen naar het product gekeken, maar ook naar implementatie, samenwerking en de maatschappelijke waarde die een innovatie kan opleveren.
Ina Flierman en Jolien Elbers van Roessingh nemen ons mee in het proces.
Innovatie begint bij een probleem dat bijna normaal is geworden
Binnen Roessingh is een werkgroep technologie verpleging actief, waarin medewerkers van de klinische afdelingen vertegenwoordigd zijn. Vanuit die werkgroep opperde een verpleegkundige de Linaus SYREN® Shower met de vraag of het douchen van patiënten anders kon worden georganiseerd.
Op de dwarslaesieafdeling worden sommige patiënten vanuit bed naar een douchebrancard overgebracht. Zo'n transfer kan drie verpleegkundigen vragen en fysiek zwaar zijn. Zeker bij patiënten met ernstige verlamming. Ook voor patiënten hebben de transfers nadelen, bijvoorbeeld bij wonden of decubitus. Daarnaast speelt privacy een rol.
Het interessante is dat dit niet begon met een breed geformuleerd innovatievraagstuk.
“Je doet het met wat je hebt. Dan hoort het op een gegeven moment gewoon bij het vak,” komt tijdens het gesprek naar voren.
Pas toen een collega elders een beddouche zag, werd zichtbaar dat de dagelijkse routine misschien helemaal niet vanzelfsprekend hoefde te zijn.
Ina: “Dan zie je hoe wij het altijd doen en denk je: jeetje, dat is een verschil.”
Dat is misschien wel de eerste les uit deze casus. Vraaggestuurd innoveren begint niet altijd met een formele vraag. Soms begint het bij een zorgprofessional die iets ziet en het eigen werk ineens met andere ogen bekijkt.
Eén oplossing, meerdere vormen van waarde
De oorspronkelijke aanleiding was vooral praktisch: minder zware transfers en minder medewerkers nodig hebben voor een douchebeurt.
Tijdens het proces bleek de mogelijke impact veel breder.
De beddouche kan bij de patiënt in bed worden gebruikt. Met een zeer fijne waterstraal kan het lichaam plaatselijk worden gewassen, zonder dat iemand eerst volledig naar een douchevoorziening hoeft te worden gebracht. Volgens Joerns is ongeveer 250 milliliter water per patiënt nodig. Daardoor zijn ook aanzienlijk minder handdoeken nodig.
Daar komen andere mogelijke voordelen bij: minder fysieke belasting voor verpleegkundigen, minder trek- en schuifkrachten voor patiënten, meer privacy, tijdsbesparing en minder water en wasgoed.
Precies daar wordt een ogenschijnlijk eenvoudige innovatie interessant. De waarde zit niet op één plek en ook niet alleen in euro's.
Betrek de juiste mensen voordat je besluit
Roessingh vroeg een demonstratie aan bij de leverancier. Daarbij zaten niet alleen verpleegkundigen aan tafel. Ook de technische dienst, een teammanager en inkoop werden betrokken.
Zo werd al vroeg vanuit verschillende perspectieven gekeken naar dezelfde vraag: wat is ervoor nodig om deze innovatie hier echt te gebruiken?
Die aanpak past in het innovatieproces dat Roessingh gebruikt. Dat begint bij scouten, gevolgd door een demo of proefplaatsing, de eventuele aanschaf en vervolgens de implementatiefase. Afdelingen zoals inkoop en technische dienst worden waar mogelijk al vroeg aangesloten.
Bij de beddouche verliep dat opvallend snel.
Normaal kan na een demonstratie nog een proefplaatsing volgen. In deze casus waren de reacties binnen Roessingh zo positief en waren er elders al voldoende positieve praktijkervaringen, dat besloten werd die fase eenmalig over te slaan.
Dat betekent niet dat iedere innovatie snel moet worden ingevoerd. Wel laat het zien dat een proces ruimte mag bieden om te versnellen wanneer de omstandigheden daarvoor goed zijn.
Ook de leverancier hoort bij de afweging
Een innovatie beoordelen betekent volgens Roessingh bovendien dat je niet alleen naar het product kijkt.
Joerns Healthcare, leverancier van de beddouche, was voor Roessingh al een bekende partij. Dat bestaande vertrouwen speelde mee. Tegelijk waardeert Roessingh vooral dat de leverancier niet alleen een product wilde leveren, maar samen wilde onderzoeken wat de toepassing voor deze specifieke patiëntgroep kon betekenen.
Dat is relevant voor implementatie op langere termijn. Bij zorgtechnologie spelen ook instructie, onderhoud, ondersteuning en continuïteit mee.
Ina benadrukt dat Roessingh daarom bewust naar de leverancier kijkt. Is het een betrouwbare partij? Kan onderhoud worden geborgd? Is het aannemelijk dat ondersteuning ook in de toekomst beschikbaar blijft? Bij een jonge of nog onbewezen leverancier zou Roessingh mogelijk juist eerder kiezen voor een proefplaatsing, leaseconstructie of tijdelijk contract.
Een goede innovatie vraagt dus niet alleen om een passende oplossing, maar ook om een omgeving waarin die oplossing duurzaam kan landen.
SROI maakt zichtbaar voor wie een innovatie waarde creëert
De beddouche werd tegelijkertijd een testcase voor de toepassing van de werkwijze Social Return on Investment (SROI).
Wat is SROI?
SROI staat voor Social Return on Investment, oftewel het maatschappelijk rendement op een investering. Het is een methode om de sociale, ecologische en economische waarde van een investering of innovatie inzichtelijk te maken. In plaats van alleen naar financiële kosten en baten te kijken, brengt SROI de bredere impact in kaart voor betrokken stakeholders, zoals patiënten, zorgverleners en de organisatie zelf.
De aanschafbeslissing was op dat moment al vrijwel genomen. De SROI werd daarom in deze casus gebruikt om de verwachte impact inzichtelijk te maken en een basis te leggen voor latere evaluatie.
Roessingh keek daarbij naar drie belangrijke stakeholders: de organisatie, verpleegkundigen en patiënten.
Vervolgens werd per stakeholder gekeken naar de benodigde inzet en de mogelijke opbrengsten. Voor verpleegkundigen gaat het bijvoorbeeld om scholing als investering, tegenover mogelijke opbrengsten zoals , minder zware transfers, een betere werkhouding, kortere douchebeurten en minder personeel nodig per douchebeurt.
Voor patiënten werden onder andere een toename in privacy, betere hygiëne en minder trek en schuifkrachten meegenomen. Voor Roessingh spelen mogelijke effecten zoals minder verzuim, hogere patiënttevredenheid en verduurzaming door minder watergebruik en minder wasgoed.
De forecast komt uit op een SROI-ratio van ongeveer €5,68 maatschappelijke waarde voor iedere euro die Roessingh investeert.
Dat getal is nadrukkelijk geen bewezen eindresultaat. Een forecast SROI werkt met aannames. Juist daarom wordt de praktijk nu belangrijk.
Van voorspellen naar toetsen
De beddouche is sinds eind juli in gebruik. De eerste signalen zijn positief.
Opvallend genoeg bleef het gebruik niet beperkt tot de afdeling waarvoor de douche oorspronkelijk was aangeschaft. Collega's op een andere afdeling hoorden over de mogelijkheid en zetten de douche daar eveneens in voor een patiënt die er baat bij had.
Roessingh wil medewerkers eerst de tijd geven om aan de nieuwe werkwijze te wennen. Vervolgens wordt het gebruik gedurende een periode bijgehouden en worden ervaringen van medewerkers en patiënten opgehaald met vragenlijsten.
Daarmee kunnen ook de aannames uit de SROI worden getoetst.
Ervaren patiënten inderdaad meer privacy? Vermindert de fysieke belasting voor professionals? Hoe vaak wordt de beddouche daadwerkelijk gebruikt? En ontstaan er misschien opbrengsten of knelpunten waaraan vooraf helemaal niet was gedacht?
Zo wordt SROI meer dan een berekening. Het helpt om vooraf expliciet te maken voor wie je verwacht dat een innovatie waarde creëert, waarna je die verwachtingen kunt toetsen aan de dagelijkse praktijk.
Implementatie begint pas na de aanschaf
Een innovatie kopen is relatief eenvoudig. Zorgen dat mensen hem daadwerkelijk gaan gebruiken is een andere opgave.
Binnen deze casus speelt een medewerker op de afdeling daarin een belangrijke rol. Die denkt mee over instructies, helpt collega's en bedenkt praktische manieren om de innovatie zichtbaar te houden.
Ook leidt deze nauwe betrokkenheid tot snelle aanpassingen wanneer dat nodig is. Zo werd de beddouche na een korte periode bewust op een andere, meer zichtbare plek gezet waar medewerkers hem regelmatig zien om zo de stap naar gebruik kleiner te maken.
Het innovatieteam kan ondersteunen, organiseren en enthousiasmeren. Maar het heeft geen hiërarchische rol. Als een nieuwe werkwijze uiteindelijk actief moet worden gestuurd, ligt daar ook een verantwoordelijkheid voor het management.
Ina verwoordt de rol van het innovatieteam treffend: “Wij kunnen onze collega’s niet aansturen om mooie innovaties te gaan gebruiken, maar we kunnen ze daar wel toe verleiden.”
Implementatie vraagt daarmee niet alleen om technologie, maar ook om goede communicatie, eigenaarschap en mensen die de verandering op de werkvloer blijven aanjagen.
Van goede innovatie naar overtuigende businesscase
De casus bij Roessingh laat zien waarom de waarde van zorginnovatie vaak groter is dan op één begroting zichtbaar wordt.
Een innovatie kan bijvoorbeeld professionals ontlasten, patiënten meer kwaliteit van leven bieden én bijdragen aan duurzamere zorg. Tegelijk kunnen kosten en opbrengsten op verschillende plekken in het zorgsysteem terechtkomen. Juist dat maakt implementatie en opschaling soms ingewikkeld.
SROI kan helpen om die bredere waarde expliciet te maken.
Niet om één getal als absolute waarheid te presenteren, maar om beter te begrijpen welke stakeholders betrokken zijn, waar opbrengsten ontstaan en welke aannames achter een businesscase zitten.
Ondanks alle stakeholders, aannames en scenario's blijft de belangrijkste les voor Ina uiteindelijk verrassend eenvoudig:
“Soms zijn het hele simpele dingen. Je kunt dan echt heel snel doorpakken.” - Ina Flierman, Programmacoördinator Innovatie bij Roessingh centrum voor revalidatie
Voor Health Valley raakt dat precies aan vraaggestuurd en praktijkgericht innoveren. Begin bij een concrete behoefte, betrek vroeg de mensen die nodig zijn voor implementatie, kijk breder dan alleen de aanschafprijs en blijf onderzoeken of de beloofde waarde in de praktijk ook daadwerkelijk ontstaat.
Zelf aan de slag met SROI?
Op 22 oktober 2026 organiseert Health Valley samen met Roessingh Research and Development de interactieve workshop Van goede innovatie naar overtuigende businesscase.
Tijdens de workshop gaan zorgondernemers, innovatiemanagers en professionals die werken aan implementatie of opschaling aan de slag met hun eigen innovatie of innovatievraagstuk. Met SROI brengen zij in kaart welke maatschappelijke waarde hun oplossing creëert, voor wie die waarde ontstaat en hoe zij die impact sterker kunnen meenemen in hun businesscase.
Bekijk de workshop en meld je aan: https://www.healthvalley.nl/events/van-goede-innovatie-naar-overtuigende-businesscase.
