Innovatie als kompas voor de zorg van morgen
Wat gebeurt er als je binnen een academisch ziekenhuis ruimte creëert om te experimenteren, fouten te maken en buiten de gebaande paden te denken? Vijftien jaar geleden begon Radboudumc aan zo’n avontuur met de oprichting van het Radboudumc REshape & Innovation Center, inmiddels bekend als Health Innovation Labs. In de loop der jaren is dit initiatief uitgegroeid tot een krachtige motor achter mensgerichte zorginnovatie.
Ter gelegenheid van het 15-jarig jubileum spraken Health Valley innovatiemanagers Casper Smeets en Annemarie de Vries met Leanne van Almen, Manager van Health Innovation Labs, en Robin Hooijer, Design Innovator & Scrum Master. Zij delen hun inzichten over anderhalf decennium van pionieren, struikelen, leren en opschalen. Een gesprek over durven stoppen, het belang van verbinding, en het vertrouwen in wat mensen samen voor elkaar kunnen krijgen.
De fundering van 15 jaar innovatiekracht
Wat begon met lef en een frisse blik, is vandaag de dag een voorbeeld van hoe structureel en mensgericht innoveren binnen een ziekenhuis kan werken. Health Innovation Labs is inmiddels een volwassen en invloedrijke innovatieclub binnen het Radboudumc.
De eerste stap werd gezet door Lucien Engelen en directeur strategie Ronald Lolkema, die in een roerige periode in het Radboudumc ruimte kreeg om innovatie van de grond te trekken. Zijn "30 dagen-projecten" mochten mislukken, een verfrissend uitgangspunt in een sector waar fouten doorgaans worden vermeden. Die ruimte om te experimenteren bleek de fundering onder wat later zou uitgroeien tot een solide innovatiestructuur binnen het ziekenhuis.
Robin Hooijer: "Die acceptatie dat een derde van de projecten zou mislukken, een derde matig zou zijn en een derde echte parels zou opleveren, was bijzonder in een wereld waar veiligheid en werken vanuit protocol de norm is."
Van activisme naar innovatiestructuur
In de beginjaren was de toon activistisch, gericht op bewustwording, inspiratie en doorbraak. Laten zien dat het ook anders kon. Leanne: "We inspireerden mensen met bevlogen presentaties, brachten mensen samen om na te denken over de toekomst van zorg en experimenteerde met nieuwe zorgconcepten. Nadat we samen veel in beweging gezet hebben beseften we ons dat ‘inspireren alleen niet genoeg was om daadwerkelijke verandering op de werkvloer te realiseren’. " Dit besef leidde tot meer structuur en de oprichting van iLab. Een team dat aan de slag ging met de ontwikkeling en implementatie van hetgeen dat succesvol als prototype getest was. Hierdoor is er binnen het Radboudumc een hele keten gerealiseerd en konden verschillende teams het hele innovatieproces begeleiden: van probleemdefinitie tot implementatie.
Met de oprichting van Health Innovation Labs werden REshape en iLab samengebracht. Robin: "We hebben afscheid genomen van de estafettevorm en werken nu als multidisciplinair team aan complete trajecten van begin tot eind."
Mensgericht innoveren als fundament
Een constante in 15 jaar Health Innovation Labs is de mensgerichte benadering: innoveren mét patiënten en zorgverleners in plaats van voor hen.
Mensgericht Innoveren is een benadering die zich richt op de onderliggende behoeftes van mensen. Er zijn namelijk geen problemen, alleen mensen met problemen. Als je dat meeneemt in je manier van werken begint de verandering al vanaf het onderzoeken van een probleem. - Robin Hooijer, Design Innovator Health Innovation Labs Radboudumc
Robin: Mensgericht Innoveren is een benadering die richt op de onderliggende behoeftes van mensen. Er zijn namelijk geen problemen, alleen mensen met problemen. Als je dat meeneemt in je manier van werken begint de verandering al vanaf het onderzoeken van een probleem.
Ook de rollen van de collega's bij HIL zijn gebaseerd op deze manier van werken. Mensgericht Innoveren is ontstaan uit Design Thinking, een framework waarin altijd aandacht is voor de wenselijkheid, levensvatbaarheid en haalbaarheid. De meewerkend adviseurs zijn daarom ingedeeld op design innovator, business innovator en digital health innovator. Alle drie met een eigen aandachtsgebied, maar ook alle drie bewust van het menselijk aspect.
Samen werken aan zorg voor morgen
De ambitie van Health Innovation Labs is helder: het vergroten van de innovatiekracht van het Radboudumc en haar partners. Dat gebeurt door het geven van onderwijs en advies en door actieve begeleiding van innovatieprocessen. Leanne: "We hebben geen eigen inhoudelijke speerpunten; we sluiten aan bij de koers van het Radboudumc."
Via labs als Lab X, Lab Y en de Klinische Proeftuin worden transitiepaden ontwikkeld rond thema's als digital health, datagedreven zorg en zelfmanagement. "We werken samen aan onderwerpen die richting geven aan de zorg van morgen," aldus Leanne.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
De afgelopen jaren brachten ook inzichten in de complexiteit van het zorgsysteem. Leanne: "We beseffen steeds meer dat we als ziekenhuis geen onafhankelijke partij zijn. En dat verandering niet alleen gaat over techniek, maar ook over gedrag, beleid en maatschappelijke waarden."
Tegelijkertijd groeit het besef dat iedereen, zorgverleners, beleidsmakers, patiënten, een rol heeft in het bouwen aan toekomstbestendige zorg. "We moeten onszelf de vraag stellen: wanneer stoppen we ergens mee? Niet alles hoeft in stand gehouden te worden."
Health Valley als bondgenoot
Health Valley speelt als netwerkpartner een verbindende rol in deze ontwikkeling. "We waarderen het enorm dat we via Health Valley ons verhaal kunnen delen. Health Valley was een van de partijen die vanaf de vroege start van REshape betrokken was in het verbinden van onze binnenwereld aan zorgpartners in de regio en is bij nagenoeg al onze grote evenementen betrokken geweest," vertelt Robin.
Wat brengt de toekomst? Wendbaarheid, volgens Leanne: "De inhoud verandert voortdurend, maar onze manier van werken is standvastig en mensgericht. We willen klaarstaan voor de zorg van morgen, wat die morgen ook brengt."
In de Wings masterclass van 5 februari 2026 (11.00 - 12.00 uur) delen Leanne van Almen en Martijn de Groot van Radboudumc hun innovatie lessen van de afgelopen 15 jaar en vertellen meer over hun manier van werken. Hierbij focussen zij zich op zowel implementatie als met de juiste dingen aan de slag gaan. Deze online masterclass is alleen en gratis toegankelijk voor medewerkers van zorg- of welzijnsorganisaties.
